Czym jest okres wypowiedzenia?
Okres wypowiedzenia to czas pomiędzy złożeniem skutecznego oświadczenia o wypowiedzeniu umowy a dniem, w którym umowa ulega rozwiązaniu. W praktyce oznacza to, że samo wręczenie wypowiedzenia nie kończy zatrudnienia od razu, chyba że strony zawrą odrębne porozumienie o wcześniejszym terminie rozwiązania umowy. Do upływu okresu wypowiedzenia pracownik co do zasady pozostaje zatrudniony, zachowuje prawo do wynagrodzenia i podlega obowiązkom wynikającym ze stosunku pracy.
W prawie pracy okres wypowiedzenia pełni funkcję ochronną i organizacyjną. Pracownik zyskuje czas na znalezienie nowego zatrudnienia, a pracodawca może przygotować przekazanie obowiązków, rekrutację lub zmianę organizacji pracy. Długość okresu wypowiedzenia zależy przede wszystkim od rodzaju umowy o pracę oraz stażu pracy u danego pracodawcy. Podstawowe zasady wynikają z Kodeksu pracy, w szczególności z art. 30, art. 34 i art. 36.
Okres wypowiedzenia należy odróżnić od rozwiązania umowy bez wypowiedzenia oraz od rozwiązania umowy za porozumieniem stron. Wypowiedzenie jest jednostronnym oświadczeniem woli – może je złożyć zarówno pracownik, jak i pracodawca. Porozumienie stron wymaga zgody obu stron. Rozwiązanie bez wypowiedzenia wywołuje natomiast co do zasady skutek natychmiastowy i wymaga spełnienia szczególnych przesłanek przewidzianych w przepisach.
Jak działa okres wypowiedzenia?
Przy umowie o pracę na czas określony i na czas nieokreślony okres wypowiedzenia wynosi: 2 tygodnie, jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż 6 miesięcy; 1 miesiąc, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 6 miesięcy; 3 miesiące, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 3 lata. Podstawą tych okresów jest art. 36 § 1 Kodeksu pracy.
W przypadku umowy o pracę na okres próbny okres wypowiedzenia jest krótszy i zależy od czasu, na jaki zawarto umowę. Wynosi 3 dni robocze, jeżeli okres próbny nie przekracza 2 tygodni; 1 tydzień, jeżeli okres próbny jest dłuższy niż 2 tygodnie; 2 tygodnie, jeżeli okres próbny wynosi 3 miesiące. Wynika to z art. 34 Kodeksu pracy.
Istotne znaczenie ma także sposób liczenia terminu. Okres wypowiedzenia obejmujący tydzień albo miesiąc kończy się odpowiednio w sobotę albo w ostatnim dniu miesiąca. Zasada ta wynika z art. 30 § 2(1) Kodeksu pracy. W praktyce oznacza to, że data złożenia wypowiedzenia może istotnie wpływać na faktyczny czas pozostawania w zatrudnieniu. Przykładowo wypowiedzenie złożone na początku miesiąca przy miesięcznym okresie wypowiedzenia zwykle doprowadzi do rozwiązania umowy z końcem następnego miesiąca.
Do stażu pracy, od którego zależy długość okresu wypowiedzenia, co do zasady wlicza się okres zatrudnienia u tego samego pracodawcy. W określonych sytuacjach znaczenie mogą mieć także wcześniejsze okresy zatrudnienia, na przykład przy przejściu zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę. Ocena ciągłości zatrudnienia wymaga wtedy analizy dokumentów, treści umów, świadectw pracy oraz podstawy prawnej przejęcia pracowników.
Kiedy warto skorzystać z pomocy prawnika?
Pomoc prawnika może być potrzebna zarówno pracownikowi, jak i pracodawcy, gdy pojawia się wątpliwość, czy okres wypowiedzenia został prawidłowo ustalony, obliczony i zastosowany. Błędy w tym zakresie mogą prowadzić do roszczeń o wynagrodzenie, odszkodowanie, przywrócenie do pracy albo ustalenie, że umowa rozwiązała się w innym terminie niż przyjęto przez stronę składającą wypowiedzenie.
Pracownik powinien rozważyć konsultację, gdy otrzymał wypowiedzenie, którego nie rozumie, gdy nie zgadza się z długością okresu wypowiedzenia, przyczyną wskazaną przez pracodawcę albo trybem rozwiązania umowy. W przypadku umowy na czas nieokreślony oraz umowy na czas określony wypowiedzenie składane przez pracodawcę powinno zawierać konkretną i rzeczywistą przyczynę. Jeżeli pracownik chce zakwestionować wypowiedzenie, termin na wniesienie odwołania do sądu pracy wynosi 21 dni od doręczenia pisma wypowiadającego umowę, zgodnie z art. 264 § 1 Kodeksu pracy.
Pracodawca powinien skorzystać ze wsparcia przed wręczeniem wypowiedzenia, szczególnie gdy sprawa dotyczy pracownika objętego szczególną ochroną, zwolnień z przyczyn niedotyczących pracownika, likwidacji stanowiska, długotrwałej absencji, konfliktu w zespole albo zakończenia współpracy z osobą pełniącą funkcję kierowniczą. Prawidłowe przygotowanie dokumentów ma znaczenie nie tylko dla skuteczności wypowiedzenia, ale również dla ograniczenia ryzyka sporu sądowego.
W praktyce pojawiają się także pytania o skrócenie lub wydłużenie okresu wypowiedzenia. Pracodawca może w określonych przypadkach skrócić trzymiesięczny okres wypowiedzenia najwyżej do 1 miesiąca, jeżeli wypowiedzenie następuje z powodu ogłoszenia upadłości, likwidacji pracodawcy albo z innych przyczyn niedotyczących pracownika. Pracownikowi przysługuje wtedy odszkodowanie za pozostałą część okresu wypowiedzenia. Zasada ta wynika z art. 36(1) Kodeksu pracy.
Strony mogą również, już po dokonaniu wypowiedzenia, uzgodnić wcześniejszy termin rozwiązania umowy. Takie uzgodnienie nie zmienia samego trybu rozwiązania umowy, lecz wpływa na datę zakończenia zatrudnienia. Wynika to z art. 36 § 6 Kodeksu pracy. Odmiennie należy oceniać postanowienia umowne przewidujące dłuższy okres wypowiedzenia niż ustawowy. Ich dopuszczalność zależy od okoliczności i tego, czy nie naruszają zasady uprzywilejowania pracownika, dlatego wymagają indywidualnej analizy.
Szybka konsultacja z prawnikiem może pomóc uniknąć błędnego wyliczenia terminu, zastosowania niewłaściwego trybu rozwiązania umowy, pominięcia ochrony pracownika albo sporządzenia pisma, które będzie nieskuteczne lub łatwe do podważenia. W sprawach pracowniczych znaczenie mają krótkie terminy, właściwa forma dokumentów oraz zgodność działań z rzeczywistymi przyczynami zakończenia zatrudnienia.
Wsparcie kancelarii w zakresie okresu wypowiedzenia
Wsparcie kancelarii w zakresie pomocy prawnej dotyczącej okresu wypowiedzenia obejmuje w szczególności:
- analizę prawidłowej długości okresu wypowiedzenia i sposobu jego obliczenia,
- ocenę skuteczności wypowiedzenia umowy o pracę,
- przygotowanie lub weryfikację pism wypowiadających umowę,
- doradztwo przy rozwiązywaniu umów z pracownikami chronionymi,
- ocenę ryzyk związanych z wypowiedzeniem umowy na czas określony lub nieokreślony,
- wsparcie przy skróceniu okresu wypowiedzenia lub zwolnieniu z obowiązku świadczenia pracy,
- reprezentację w sporach przed sądem pracy,
- doradztwo dla pracowników kwestionujących wypowiedzenie.
Potrzebna jest pomoc w sprawie okresu wypowiedzenia? Skontaktuj się z nami.
Zobacz więcej
- Stosunek pracy
- Ciągłość zatrudnienia
- Akta osobowe pracownika
- Wykroczenie przeciwko prawom pracownika