Czym jest rozwiązanie umowy za porozumieniem stron?
Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron to sposób zakończenia stosunku prawnego oparty na zgodnej decyzji obu stron umowy. W prawie pracy jest to jedna z podstaw rozwiązania umowy o pracę, wskazana w art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy. W praktyce oznacza to, że pracodawca i pracownik wspólnie ustalają, że umowa zakończy się w określonym terminie i na uzgodnionych warunkach.
Porozumienie stron różni się od wypowiedzenia tym, że nie jest jednostronną decyzją jednej strony. Nie wystarczy samo oświadczenie pracownika albo pracodawcy. Do skutecznego rozwiązania umowy potrzebna jest akceptacja drugiej strony. Jeżeli jedna ze stron proponuje zakończenie współpracy, a druga nie wyraża zgody, umowa nadal trwa, chyba że zostanie rozwiązana w innym trybie przewidzianym prawem.
Ten sposób zakończenia umowy może dotyczyć różnych rodzajów umów, w tym umowy o pracę na czas nieokreślony, na czas określony oraz na okres próbny. W obrocie cywilnoprawnym podobne rozwiązanie może zostać zastosowane także przy umowach zlecenia, kontraktach menedżerskich, umowach B2B lub innych umowach o współpracy, jeżeli strony zgodnie postanowią zakończyć relację. Podstawą takiego działania jest zasada swobody umów wynikająca z Kodeksu cywilnego, z zastrzeżeniem przepisów bezwzględnie obowiązujących oraz treści samej umowy.
Na czym polega rozwiązanie umowy za porozumieniem stron?
Porozumienie stron powinno jasno określać, jaką umowę strony rozwiązują, kiedy następuje jej zakończenie oraz czy wiąże się z tym dodatkowymi rozliczeniami. W przypadku umowy o pracę dokument powinien wskazywać co najmniej strony, datę zawarcia porozumienia, datę ustania zatrudnienia oraz zgodne oświadczenie pracownika i pracodawcy o rozwiązaniu umowy. Dla celów dowodowych porozumienie powinno mieć formę pisemną, choć przepisy nie zawsze uzależniają skuteczność samego porozumienia od zachowania tej formy.
Strony mogą ustalić, że umowa rozwiąże się tego samego dnia, w przyszłości albo po spełnieniu określonego warunku, o ile takie rozwiązanie nie narusza prawa ani zasad współżycia społecznego. Przy umowie o pracę porozumienie może przewidywać także zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy, rozliczenie urlopu wypoczynkowego, wypłatę ekwiwalentu, premię, odprawę, zwrot sprzętu służbowego, zachowanie poufności lub zasady przekazania obowiązków.
Ważne jest, aby porozumienie nie było mylone z wypowiedzeniem. Przy rozwiązaniu za porozumieniem stron nie stosuje się ustawowych okresów wypowiedzenia, chyba że strony same uzgodnią odroczony termin zakończenia umowy. Nie ma także obowiązku wskazywania przyczyny zakończenia zatrudnienia, nawet przy umowie o pracę na czas nieokreślony. Nie oznacza to jednak pełnej dowolności. Jeżeli porozumienie zostało podpisane pod wpływem błędu, groźby, podstępu lub w stanie wyłączającym świadome albo swobodne podjęcie decyzji i wyrażenie woli, mogą pojawić się podstawy do kwestionowania jego skuteczności na zasadach wynikających z prawa cywilnego stosowanych odpowiednio w prawie pracy.
Kiedy warto skorzystać z rozwiązania umowy za porozumieniem stron?
Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron jest przydatne wtedy, gdy obie strony chcą zakończyć współpracę w sposób uporządkowany i przewidywalny. Dla pracodawcy może to być sposób ograniczenia ryzyka sporu dotyczącego przyczyn wypowiedzenia, skrócenia okresu rozstania z pracownikiem lub uregulowania kwestii organizacyjnych związanych z przekazaniem zadań. Dla pracownika może to być rozwiązanie korzystne, gdy chce szybciej podjąć nowe zatrudnienie, uzgodnić dodatkowe świadczenia albo uniknąć konfliktowego zakończenia relacji z pracodawcą.
W praktyce porozumienie stron często pojawia się przy zmianach organizacyjnych, likwidacji stanowiska, zakończeniu projektu, utracie zaufania, długotrwałych negocjacjach dotyczących warunków zatrudnienia albo wtedy, gdy dalsza współpraca nie odpowiada interesom żadnej ze stron. Może być również stosowane w przypadku osób zatrudnionych na stanowiskach kierowniczych, specjalistycznych lub objętych dodatkowymi zobowiązaniami, takimi jak zakaz konkurencji, poufność czy odpowiedzialność za powierzone mienie.
Osoby prywatne powinny zachować ostrożność zwłaszcza wtedy, gdy dokument jest przedstawiany do podpisu bez czasu na analizę, zawiera zrzeczenie się roszczeń, nie reguluje zaległych świadczeń albo przewiduje natychmiastowe zakończenie umowy bez wyjaśnienia skutków. Przedsiębiorcy powinni natomiast zwrócić uwagę na prawidłowe rozliczenie wynagrodzenia, urlopu, premii, odpraw, benefitów, sprzętu służbowego, danych poufnych oraz dostępów do systemów.
Jakie ryzyka wiążą się z porozumieniem stron?
Najczęstsze ryzyka dotyczą nieprecyzyjnych zapisów. Jeżeli porozumienie nie wskazuje jednoznacznie daty rozwiązania umowy, zakresu rozliczeń albo zasad zwrotu mienia, może prowadzić do sporu. Problemem bywa także użycie ogólnych klauzul, w których strony oświadczają, że nie mają wobec siebie żadnych roszczeń. Takie postanowienia wymagają ostrożności, ponieważ ich skuteczność zależy od rodzaju roszczeń, statusu stron oraz zgodności z przepisami ochronnymi, w szczególności w prawie pracy.
W relacjach pracowniczych istotne znaczenie ma dobrowolność. Pracownik nie powinien być zmuszany do podpisania porozumienia, a pracodawca powinien unikać działań, które mogłyby zostać uznane za presję lub obejście przepisów o wypowiadaniu umów. Z kolei pracownik powinien rozumieć, że po podpisaniu porozumienia zasadniczo nie przysługuje mu ochrona właściwa dla wypowiedzenia, na przykład związana z obowiązkiem uzasadnienia wypowiedzenia umowy na czas nieokreślony.
Szybka konsultacja z prawnikiem może pomóc uniknąć błędów formalnych, niekorzystnych zapisów, niepełnego rozliczenia lub późniejszego sporu. Analiza projektu porozumienia przed podpisaniem jest zwykle prostsza i bezpieczniejsza niż próba kwestionowania dokumentu po ustaniu zatrudnienia lub zakończeniu współpracy.
Wsparcie kancelarii przy rozwiązaniu umowy za porozumieniem stron
Wsparcie kancelarii w zakresie rozwiązania umowy za porozumieniem stron obejmuje w szczególności:
- przygotowanie projektu porozumienia dla pracodawcy, pracownika lub kontrahenta,
- analizę skutków prawnych podpisania porozumienia,
- weryfikację zapisów dotyczących wynagrodzenia, premii, odprawy, urlopu i ekwiwalentu,
- ocenę ryzyka związanego z klauzulami o zrzeczeniu się roszczeń, poufności i zakazie konkurencji,
- doradztwo przy negocjowaniu warunków zakończenia współpracy,
- wsparcie w sporach dotyczących ważności lub skutków porozumienia,
- opracowanie dokumentacji kadrowej związanej z ustaniem stosunku pracy.
Potrzebna jest pomoc przy rozwiązaniu umowy za porozumieniem stron? Skontaktuj się z nami.
Zobacz więcej
- Stosunek pracy
- Umowa o zakazie konkurencji w trakcie stosunku pracy
- Składniki wynagrodzenia
- Akta osobowe pracownika